AI in de logopediepraktijk, veilig ingezet

Het werk dat AI het best overneemt, is het herschrijven van iets wat je al weet voor iemand die het anders moet lezen. Je notitie na een zitting is kort en vol vaktaal; de ouders hebben drie warme zinnen nodig over wat er geoefend werd en wat ze thuis kunnen doen. Een model maakt van het ene het andere in een paar seconden, en jij hoeft alleen nog te lezen en bij te sturen.

Hetzelfde geldt voor een brief aan de klasleerkracht, de zorgcoördinator of het CLB, die meestal begint bij een leeg blad. En voor het bilan: de anamnese uitschrijven uit je kernwoorden van het intakegesprek, of een eerste interpretatie van de testresultaten en een besluit, dat je daarna inhoudelijk herwerkt. Bij een evaluatiezitting (vroeger evolutiebilan) kan het model de nieuwe scores naast die van de vorige afname leggen.

Dicteren is het vierde. Tussen twee kinderen door spreek je je notitie in, en de spraak wordt tekst in het notitieveld. Dat is geen generatieve AI maar spraakherkenning, met dezelfde vraag: waar gaat de audio heen en hoe lang blijft ze bestaan?

Een goede vuistregel: stuur alleen wat het model nodig heeft om de tekst te schrijven, en niets wat het kind buiten die tekst herkenbaar maakt. Voor een verslagje is dat de voornaam, de leeftijd, de behandeldoelen en jouw notitie. Een achternaam, een rijksregisternummer, een adres, een geboortedatum, een schoolnaam of een dossiernummer voegen aan de tekst niets toe, en horen dus niet in de prompt.

Het rijksregisternummer verdient een aparte vermelding. Het gebruik ervan is in België apart gereglementeerd, en het hangt aan zowat alle andere overheidsgegevens over een persoon. Er is geen enkele schrijfopdracht waarvoor een taalmodel dat nummer nodig heeft.

Let ook op wat je zelf in het vrije tekstveld typt. Een opgenomen intakegesprek bevat onvermijdelijk meer dan nodig, want ouders vertellen wat ze willen. Laat zo'n transcript alleen vertrekken op een moment dat je zelf kiest, en vraag het model uitdrukkelijk om namen en details van derden niet over te nemen. Hetzelfde geldt voor een algemene chatbot: plak daar nooit een dossier in.

Voor gezondheidsgegevens van kinderen is de plaats van verwerking geen detail. Kies een dienst waarbij de verwerking binnen de Europese Unie blijft, en controleer hoe dat gegarandeerd wordt. Bij grote cloudplatformen kan je een model vaak aanroepen via een profiel dat aanvragen alleen binnen een bepaalde geografie verdeelt, zoals de EU.

De tweede vraag is wat er na je aanvraag gebeurt. Wordt je tekst bewaard, en zo ja, hoe lang en door wie? Wordt hij gebruikt om modellen te verbeteren? Wordt hij gedeeld met de maker van het model? Een betrouwbare dienst beantwoordt die vragen schriftelijk, in zijn documentatie en in de verwerkersovereenkomst. Een gratis consumentenapp beantwoordt ze vaak anders dan je zou willen.

Gebruik je AI binnen je praktijksoftware, dan hoort de partij die het model draait op de lijst subverwerkers van je leverancier te staan. Zo weet je wie in de keten zit, en kan je dat in je eigen verwerkingsregister opnemen.

Een taalmodel schrijft vloeiend, en juist daardoor valt een fout minder op. Het kan een afkorting uit je notitie verkeerd invullen, een vooruitgang sterker voorstellen dan je bedoelde, of iets toevoegen wat nergens in je aantekeningen stond. Een goede schrijfhulp vraagt het model om bij twijfel je eigen woorden over te nemen in plaats van te gokken, maar dat vervangt je eigen lezing niet.

Daarom hoort een AI-tekst nooit rechtstreeks bij een ouder, een school of in een bilan te belanden. Het voorstel verschijnt bij jou, jij past aan en jij beslist of en wanneer het vertrekt. Bij een bilan geldt dat nog sterker: de interpretatie en het besluit zijn een klinisch oordeel, en het model heeft het kind nooit gezien.

Bewaar ook niet automatisch wat het model schreef. Wat in het dossier komt, is de tekst die jij goedkeurde, niet het ruwe voorstel ernaast.

De Europese AI-verordening trad in werking op 1 augustus 2024 en wordt in fasen van toepassing. Sinds 2 februari 2025 gelden het verbod op bepaalde AI-praktijken en de plicht tot AI-geletterdheid: wie AI inzet, zorgt dat de mensen die ermee werken voldoende weten wat het systeem doet en waar het tekortschiet. Sinds 2 augustus 2026 is de verordening in het algemeen van toepassing. De zwaarste verplichtingen liggen bij toepassingen met een hoog risico en bij de makers van AI-systemen.

Je beroepsgeheim staat los van die verordening en verandert er niet door. Wat je over een kind weet, deel je niet met wie het niet nodig heeft, en een AI-dienst heeft alleen nodig wat in de tekst moet. Daarom is gegevensminimalisatie niet alleen een GDPR-principe, maar ook de praktische manier om je beroepsgeheim te bewaren wanneer je AI gebruikt.

Vertel ouders gerust dat je een schrijfhulp gebruikt, en wat er wel en niet naartoe gaat. Een verslagje dat jij nalas en ondertekent, blijft jouw verslagje.